Agresywne bajki - naukowo

Dysponujemy obszerną literaturą na temat wpływu mediów na rozwój agresji. Są to prace zarówno z zakresu psychologii jak i nauki o środkach masowego przekazu. Nasz problem dotyczy głównie telewizji, gdyż jest ona medium o najwyższym zakresie oddziaływania. Należy przy tym zaznaczyć, że agresja prezentowana w mediach jest tylko jednym z wielu czynników prowadzących potencjalnie do agresji w działaniu. Wykazano, ze szkodliwe oddziaływanie przemocy w mediach może się nasilać na przykład w połączeniu z rzeczywistą przemocą w rodzinie dziecka. Moze też słabnąć dzieki ukazaniu dziecku negatywnych konsekwencji agresywnego zachowania bohaterów.

Udowodniono, że zachowania społeczne dorosłych ukształtowane są przez to, co oglądali jako dzieci. Fakt stawania się agresywnym dorosłym rekrutuje się w ogromnej przewadze spośród agresywnych dzieci. Żaden z badaczy zajmujących sie tym problemem nie ma wątpliwości, że przemoc w mediach stymuluje agresję zapewniając sukcesy komercyjne właścicielom.

Obrazy przemocy w mediach są zarówno szeroko dostępne jak i powszechnie oglądane. Wyróżniamy trzy typy wpływów pokazywanej w mediach agresji na osobowość dziecka: krótkoterminowy, długoterminowy (skutki wczesnego kontaktu z agresją w mediach są zauważane jeszcze po ponad 20 latach) oraz oddziaływania pornografii. Zaznaczyć należy przy tym, że aby przemoc w mediach miała wpływ na dziecko i jego agresywność, muszą być spełnione dodatkowe warunki:

  • przypisywanie agresywnego znaczenia obserwowanemu zachowaniu (jeśli dziecko spostrzega oglądane obrazy jako agresywne)

  • spostrzeganie pozytywnych konsekwencji agresywnego zachowania (obraz, gdzie agresor nie ponosi kary albo zostaje nagrodzony sukcesami)

  • niepokazanie, że akt agresji to "coś złego" (zlekceważenie faktu, że akty przemocy są nieodwracalne i powodują autentyczny ból, obrażenia lub śmierć; ukazywanie agresji jako uprawnionej, niezasługujacej na naganę, tylko jako zasłużoną karę dla "złych" lub odpłatę za działania innych)

  • utożsamianie się z agresorem (agresor przedstawiony jako osoba potężna i sympatyczna jest chętniej naśladowany przez dzieci)

  • niezdolność dziecka do dystansowania się od agresji w mediach (zdystansowanie można osiągnąć np. przez skupienie się na estetycznych wartościach filmu czy bajki lub uświadomienie sobie, że przedstawiana przemoc jest fikcyjna – a do tego małe dzieci nie są zdolne).

Jednocześnie można wymienić cechy osobowości, które predysponują dziecko do szybszego zinternalizowania agresywnych obrazów oglądanych w mediach:

  • podatnośc na agresję – dzieci agresywne preferują programy z przemocą,

  • płeć – chłopcy silniej ulegają wpływowi niż dziewczęta,

  • dojrzałośc poznawcza – mniej podatne na ten wpływ są dzieci o bardziej zaawansowanym rozwoju poznawczym.

  • socjalizacja w rodzinie – wpływowi przemocy w mediach bardziej poddane są dzieci, które doświadczyły przemocy lub były świadkami agresji w rodzinie.

 

Okres szczególnej wrażliwości na kontakt z przemocą w telewizji szacowany jest na wiek od 8 do 12 lat. Wtedy właśnie roziwjają się u dziecka agresywne skrypty, dzięki którym obrazy przemocy stają się normą. Wyuczony skrypt zostaje wprowadzony w życie i wypróbowany i, co ważne, jego podtrzymywanie nie wymaga już dalszego kontaktu z agresją w mediach. Po 12 roku życia oglądana przemoc nie wywiera już tak negatywnych skutków na dziecko.

Powstawanie agresywnych skryptów rozpoczyna się, kiedy dziecko osiąga podstawowe rozumienie zachowania i jego konsekwencji. Wówczas przemoc oglądana w mediach może wywołać poniższe skutki:

  • dziecko nabywa nowych reakcji agresywnych,

  • aktywizuje agresywne myśli i uczucia,

  • pobudza emocjonalne

  • agresja w mediach wywołuje wrażenie, że jest to powszechna i akcpeptowana forma zachowań między ludźmi

  • słabnięcie wrażliwości na cierpienie ofiar

  • telewizja kształtuje poglądy małych widzów na rzeczywistość.

 

Skrypty znajdujące się w umyśle dziecka są bardzo podatne na działanie bodźców agresywnych, gdyż są bardziej plastyczne niż skrypty dorosłych. Im więcej dziecko ma styczności z agresją w mediach, tym częściej kontaktuje się z bodźcami, które są związane z jego agresywnymi skryptami. Częstotliwość aktywowania tych skryptów wpływa na to, że z czasem stają się one coraz bardziej dostępne, a to zwiększa prawdopodobieństwo ich użycia do interepretacji napływających bodźców.

Istnieje nadzieja. Jeśli dziecko uświadomi sobie, że zachowania gresywne zawsze są zauważone i odpowiednio karane, to zda sobie sprawę z nieprzydatności swoich agresywnych skryptów i przestanie ich używać.  

 

Emilia Pyzel

Pedagog


Biuro Your Nanny
ul. Czerniakowska 26 00-714 Warszawa
tel. 518 858 304