"Gniewny rodzic – agresywne dziecko"

Niezależnie od przyjmowanej koncepcji teoretycznej, uznaje się, że za agresywne zachowania dzieci odpowiadają zarówno czynniki indywidualne – biologiczne, osobowościowe ale i socjokulturowe. Te ostatnie dostarczają nam nie tylko gotowych wzorów agresywnych zachowań, ale również interpretacji bodźców ze zdarzeń, w których uczestniczymy, pozytywnych oczekiwań lub negatywnych wzmocnień oraz sposobu radzenia sobie z poczuciem winy.

            Dotykając problemu agresji nie można pominąć jej zewnętrznych uwarunkowań. Mają one miejsce wtedy, gdy na dziecko negatywnie oddziaływują takie elementy rzeczywistości jak: rodzina, grupa rówieśnicza lub klasa szkolna oraz media. Oczywiście nie można przyjąć, że są one jedynymi uwarunkowaniami agresji dziecięcej. Ważne są również czynniki wewnętrzne – osobowościowe.

 

 

            Analizując agresję w rodzinie dziecka, nie sposób pominąć sposobu sprawowania funkcji rodzicielskich. Najmocniej związane z agresywnością dzieci są brak akceptacji ze strony rodziców, tzw. odrzucenie emocjonalne, oraz przyzwalanie dziecku na zachowania agresywne. W wyniku braku akceptacji dziecko odczuwa frustrację potrzeb bezpieczeństwa i więzi emocjonalnej. Tacy rodzice nie potrafią stanowić źródła pozytywnych wzmocnień i nagród (nie uczą dziecka kontrolować agresję). Powoduje to powstanie zamkniętego koła: dziecko staje się agresywne bo nie czuje się akceptowane, a właśnie takie dziecko trudno jest rodzicom akceptować.

            Okazywanie przez rodziców swej przewagi nad dzieckiem to również czynnik rozwijający w nim agresję. Róznorodność stosowanych przez rodziców technik werbalnych i fizycznych jest ogromna. Niestety punitywny styl wychowania przekazujemy swym dzieciom z pokolenia na pokolenie.

            Większośc koncepcji psychologicznych zakłada, że do rozwoju agresji dziecięcej prowadzą: nieefektywne umiejętności rodzicielskie oraz niektóre "właściowości" dziecka. Zawsze jednak agresja małego człowieka ma swój początek w przekonaniu, że tylko dzięki niej możliwe jest zdobycie przewagi nad drugą osobą – rodzeństwem, rodzicem, rówieśnikiem, nauczycielem, etc. Eskalacja agresji w środowisku domowym dziecka utrwala w nim przekonanie, że za jej pomocą można pokonać wszelkie trudności.

            Wymieńmy zatem czynniki sprzyjające powstaniu agresywności dziecięcej:

  • posiadanie "odrzucających" rodziców w niemowlęctwie,
  • doświadczenie niestarannej pielęgnacji ze strony opiekunów,
  • częste frustracje w dzieciństwie,
  • częste okazje do manifestowania gniewu,
  • obserwowanie agresji rodziców,
  • częste odnoszenie korzyści z własnej agresji,
  • stykanie się z aprobatą i usprawiedliwianiem agresji w otoczeniu,
  • przeświadczenie, że agresja jest pożadanym męskim zachowaniem.

           Agresja to również nagetywna forma zwrócenia na siebie uwagi – służy wywolaniu zainteresowania swoją osobą u osób szczególnie ważnych dla dziecka. Pierwsze świadome zachowanie agresywne pojawia się u dziecka między 1,5 a 2 rokiem życia, jednak do 2 roku życia reakcje agresywne są nieukierunkowane. Z wiekiem akt agresji staje się coraz dłuższy a bodźce ją hamujące coraz mniej czytelne.

            Doraźna interwencja rodzica poprzez stosowanie kar fizycznych budzą w dziecku bunt.

Wśród czynników wzmacniających agresywność dziecka (oprócz naśladownictwa) wymienić należy:

  • odmienne postawy rodzicielskie – brak konsekwencji w wychowaniu,
  • brak empatii,
  • niedostosowanie społeczne (uzalenienia, zburzenia psychiczne),
  • socjalizacja w podkulturach przestępczych.

         Przy hamowaniu bądź niwelowaniu zachowań agresywnych dziecka najlepiej zasięgnąć porady specjalisty, który wraz z rodzicami znajdzie przyczyny i dobierze środki zaradcze. Dzieci starsze potrzebują również wsparcia w szkole – nauczycieli, pedagogów i psychologów. Ich wiedza i doświadczenie pomogą rodzicom spojrzeć na ich dom rodzinny w sposób bardziej obiektywny (choć nigdy nie do końca), przeanalizować metody wychowawcze – te przez nich stosowane i te zalecane. Warto skorzystać z takich konsultacji, w końcu chodzi nie tylko o dobro dziecka, ale o przyszłego dorosłego człowieka, marzącego o własnej rodzinie.

  mgr Emilia Pyzel

Pedagog,

Główny Specjalista ds. Rekrutacji


Biuro Your Nanny
ul. Czerniakowska 26 00-714 Warszawa
tel. 518 858 304